Nghề Private Equity – Investment Banking: Làm sao thu hẹp khoảng cách giữa “có kiến thức” và “làm được việc”?
Trong những năm gần đây, Private Equity (PE), Investment Banking (IB) và M&A đã trở thành những lĩnh vực thu hút mạnh mẽ đối với sinh viên và người trẻ đi làm. Tuy nhiên, đằng sau sức hút đó là một thực tế không phải ai cũng nhận ra: khoảng cách giữa những gì được học và những gì công việc yêu cầu khá lớn. Không ít người bước ra từ các chương trình đào tạo với nền tảng lý thuyết tốt, nhưng lại không tìm được việc hoặc rất lúng túng khi bắt đầu công việc đầu tiên và rồi dần bị loại khỏi cuộc đua. Vấn đề không nằm ở năng lực, mà ở việc nội dung đào tạo chưa phản ánh đúng bản chất công việc.
Trong thực tế, một Analyst không bắt đầu công việc bằng những bài toán phức tạp hay các góc nhìn vĩ mô. Phần lớn thời gian của họ dành cho những công việc rất cụ thể như thu thập và xử lý dữ liệu, xây dựng mô hình tài chính, cập nhật giả định theo diễn biến của thương vụ, chuẩn bị tài liệu trình bày và hỗ trợ quá trình thẩm định. Đây là những công việc nền tảng nhưng mang tính quyết định. Khi chương trình đào tạo không mô phỏng được những nhiệm vụ này, người học dù hiểu khái niệm vẫn gặp khó khăn khi được giao việc thực tế.
Một phần nguyên nhân của sự thiếu tương thích này đến từ việc các chương trình đào tạo hiện nay đôi khi tập trung vào những kiến thức mang tính vĩ mô hoặc các chủ đề chuyên sâu nhưng chưa sát với công việc của một Analyst mới bắt đầu. Những nội dung như định giá công cụ phái sinh hay các chiến lược phòng vệ thâu tóm đôi khi quá xa vời đối với một Analyst. Bên cạnh đó, chương trình đại học lại dành thời lượng lớn bao phủ rộng các lĩnh vực như luật, quản trị rủi ro hay thị trường vốn, nhưng phần kiến thức gắn trực tiếp với công việc hàng ngày lại khá hạn chế và mang tính khái quát. Sinh viên có thể hiểu được bức tranh tổng thể, nhưng lại thiếu kỹ năng để chuyển hóa kiến thức thành công tác cụ thể. Điều này cho thấy có một khoảng cách lớn giữa “Có kiến thức” và “Làm được việc”.
Với mong muốn thu hẹp khoảng cách đó, Vietnam Investment Nurturing Hub xây dựng các chương trình huấn luyện dựa trên sự thấu hiểu sâu sắc về lộ trình phát triển của một nhân sự tài chính ngành PE – IB. Một chương trình đào tạo thực sự hiệu quả cần bắt đầu từ chính công việc. Thay vì đi từ lý thuyết đến ứng dụng, chúng tôi tập trung vào danh mục công việc thực tế của từng cấp độ, từ Analyst đến cấp Associate và Vice President. Ở cấp Analyst, học viên được hướng dẫn cách tìm kiếm dữ liệu, phân tích mô hình kinh doanh, phát hiện các bất thường trong báo cáo tài chính và lập mô hình tài chính. Khi lên cấp Associate, nội dung sẽ được mở rộng sang kỹ năng điều phối quá trình tra soát toàn diện (due diligence), cấu trúc thương vụ, soạn thảo các văn kiện pháp lý như Thỏa thuận Nguyên tắc. Cách tiếp cận này giúp học viên xây dựng được sự tự tin và tư duy đúng đắn về cách vận hành của một thương vụ thực tế. Từ cách tiếp cận đó, kiến thức và kỹ năng được xây dựng có chọn lọc, có trọng tâm và có khả năng ứng dụng ngay. Đây cũng là hướng đi của Vietnam Investment Nurturing Hub, nơi chương trình PE – IB được chúng tôi phát triển dựa trên quy trình làm thương vụ thực tế trong ngành.
Trong cách tiếp cận này, học viên không chỉ học khái niệm mà được dẫn dắt qua toàn bộ quy trình, từ tìm kiếm và phân tích thông tin, đánh giá cơ hội đầu tư đến xây dựng mô hình tài chính và chuẩn bị tài liệu cho thương vụ. Đặc biệt, mô hình tài chính không được xem là một bài tập kỹ thuật, mà là công cụ trung tâm phục vụ ra quyết định. Một mô hình tái chính chuẩn mực PE – IB đúng nghĩa cần có khả năng phản ánh mối quan hệ giữa các biến số, cho phép giả định thay đổi và tạo ra các kịch bản khác nhau, thay vì chỉ là một file tĩnh minh họa cho một kịch bản duy nhất. Chính cách tiếp cận này giúp người học hiểu rõ vai trò của mình trong toàn bộ quy trình đầu tư.
Tuy nhiên, do tập trung vào tính thực tiễn, chương trình đào tạo của Vietnam Investment Nurturing Hub đòi hỏi người học phải có nền tảng nhất định để đáp ứng yêu cầu của khóa học. Học viên khóa PE – IB cấp Analyst (nhập môn) cần có kiến thức cơ bản ở mức tương đương Level 1 của chương trình CFA, đủ để hiểu các khái niệm về tài chính doanh nghiệp, định giá và thị trường vốn. Ngoài ra, kỹ năng Excel phải ở mức trung cấp là điều kiện cần để học viên xây dựng mô hình tài chính động chuẩn PE – IB. Trên hết, năng lực Anh ngữ cũng cần tối thiểu tương đương IELTS 6.5, bởi phần lớn tài liệu học và tham khảo về PE – IB đều là tiếng Anh chuyên ngành. Những yêu cầu này không nhằm tạo rào cản, mà nhằm đảm bảo rằng người học có thể thực sự tiếp thu và chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng làm việc.
Từ đó có thể thấy, sự khác biệt giữa các chương trình đào tạo không nằm ở việc nội dung có “cao cấp” hay không, mà ở mức độ gắn kết với công việc thực tế và sự phù hợp với trình độ của học viên. Một chương trình đầy đủ về mặt học thuật, nhưng nếu không giúp người học trả lời câu hỏi “tôi sẽ làm được gì trong thương vụ”, thì giá trị rất hạn chế. Ngược lại, một chương trình được thiết kế từ thực tế, đi kèm với yêu cầu đầu vào rõ ràng, lại có thể tạo ra lợi thế đáng kể cho những ai thực sự nghiêm túc theo đuổi ngành.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, nơi các nhà tuyển dụng không chỉ tìm kiếm kiến thức mà còn kỳ vọng khả năng thực thi, việc lựa chọn một chương trình đào tạo phù hợp trở thành một quyết định mang tính chiến lược. Đối với những ai đang định hướng theo đuổi con đường Private Equity, Investment Banking và M&A, điều quan trọng không phải là học cái gì, mà là học cái nào giúp mình làm được việc. Nếu bạn đang tìm kiếm một chương trình như vậy, các khóa huấn luyện về PE – IB và Financial Modeling mà Vietnam Investment Nurturing Hub thiết kế và triển khai chính là điều bạn cần, một cây cầu rút ngắn khoảng cách giữa việc học và việc làm, giúp bạn hiện thực hóa mục tiêu trở thành chuyên gia thương vụ PE – IB.
